انواع میلگرد و کاربرد های آن

در مقالاتی که راجع به خاموت و تیرچه بلوک منتشر شد، گفتیم که هر سازه برای اینکه بتواند در برابر تنش‌ها مستحکم باقی بماند، نیاز دارد تا برابر نیروهای کششی و فشاری وارده مقاومت کند. بتن با وجود مقاومت و استحکام بالایی که دارد، تنها در برابر نیروهای فشاری مقاومت می‌کند. برای اینکه سازه بتواند در برابر کشش هم مقاومت مناسبی داشته باشد، باید از میلگرد فولادی در کنار بتن استفاده کرد. ترکیب بتن و میلگردهای فولادی را با اصطلاحی به نام «بتن مسلح» می‌شناسیم. بیایید کمی درباره میلگردها صحبت کنیم.

بتن مسلح به آن بتنی گفته می‌شود که از ترکیب بتن با میلگرد فولادی درست شده باشد.

کاربرد میلگرد در ساختمان
کابرد میلگرد به ستون‌های ساختمان محدود نمی‌شود و در ساختمان از میلگرد استفاده‌های متفاوتی می‌کنند. برای افزایش مقاومت کششی بتن از میلگرد راستا یا سیتکا استفاده می‌کنند که یک شاخه با دو انتهای برجسته است و نسبت به طول میلگرد ۹۰درجه زاویه دارد. ساخت خاموت و رکابی (خاموت با انتهای باز) یکی دیگر از کاربردهای میلگرد است که برای مهار نیروهای برشی از آن استفاده می‌شود که در مقاله‌ای به طور کامل‌تر به آن پرداخته‌ایم. برای تقویت مقاومت خاموت در برابر نیروهای برشی و اتصال کامل آن به میلگردهای طولی، از سنجاقی استفاده می‌کنند که یک میلگرد کوتاه است و بین خاموت و میلگرد طولی قلاب می‌شود. در بتن ریزی کف و ایجاد فوندانسیون، برای قراردادن شبکه‌های کنار هم از خرک برای تنظیم فاصله استفاده می‌شود که به سبب ساختارش، شبکه‌ها را در فاصله‌ای نسبت به هم ثابت می‌کند. از ادکا هم برای ایجاد تحمل در برابر کشش و برش در تیرهای یک‌سره استفاده می‌شود.

انواع میلگرد و کاربرد های آن
میلگردها را چگونه دسته‌بندی می‌کنند؟
در کشورهای مختلف، از روش‌های متفاوتی برای تولید میلگرد استفاده می‌کنند که بر اساس شرایط آب و هوایی، خاک و میزان زلزله‌خیزی همان کشور تعیین می‌شود. مثلا در ژاپن به سبب زلزله‌خیزی زیاد، از استاندارد JIS و روش آلیاژی استفاده می‌کنند؛ چراکه در این کشور نیاز است تا ساختمان‌ها استحکام بیشتری داشته باشند. اما در کشورهای اروپایی که مساله‌ی زلزله مطرح نیست، از استاندارد DIN و روش ترمکس برای تولید فولاد استفاده می‌شود. در ایران، استانداردهای ساخت فولاد به سبب شرایط متنوع زیست محیطی ایران، ترکیبی از تمام استانداردهای مطرح جهانی است.

اگر بخواهیم به طور ساده روش‌های ساخت میلگرد را توضیح دهیم، این‌طور می‌توان گفت که در روش آلیاژسازی، فولاد پس از تبدیل به میلگرد در دمای محیط قرار گرفته و به تدریج خنک می‌شود. با استفاده از این روش، تمامی شاخه‌ی میلگرد، از سطح بیرونی گرفته تا مرکز آن دارای خواص مکانیکی و ترکیبی یکسان خواهد بود. اما در روش ترمکس میلگرد پس از شکل‌گیری، از لوله آب عبور می‌کند و سطح بیرونی میلگرد به سرعت خنک می‌شود. در این حالت بخش بیرونی میلگرد مقاومت بیشتری از قسمت مرکزی خواهد داشت. میلگردهای ترمکسی برای مناطق زلزله‌خیز مناسب نیستند، اما قیمت تمام‌شده‌ی کمتری نسبت به میلگردهای آلیاژی دارند.

حرف N به معنای این است که میلگرد از فولاد تازه ساخته شده و حرف W به معنای این است که از فولاد ریخته‌گری‌شده استفاده شده است.
میلگرد‌های فولادی عموما طی فرآیند «نورد گرم» و با استفاده از فولاد تازه ساخته می‌شوند. منظور از نورد گرم این است که شمش فولاد طی چند مرحله از میان غلتک‌ها عبور می‌کند و شکل داده می‌شود. پس از رسیدن به شکل نهایی هم در اندازه‌ی مورد نیاز برش داده می‌شود. در برخی موارد، از فولاد کارکرده هم استفاده ‌می‌کنند که این نوع میلگرد‌ها کیفیتی پایین‌تر و قیمتی کمتر دارند. این میلگردها با روش پرس یا کشش ضایعات بازیافتی ساخته می‌شوند و رنگ سیاه میلگرد‌های اصلی را ندارند؛ بلکه با رنگی مایل به سرخ قابل تشخیص هستند.

طبق استاندارد انجمن مواد امریکا (ASTM) هر نوعی از فولاد باید به وسیله‌ی المان‌های خاصی شناسایی شوند. به عنوان مثال حرف N به معنای این است که میلگرد از فولاد تازه ساخته شده و حرف W به معنای این است که از فولاد ریخته‌گری‌شده استفاده شده است.

شناسه‌ی درجه‌ی میلگرد هم در سیستم اندازه‌گیری انگلیسی می‌تواند عددی بین ۶۰ یا ۷۵ و در سیستم اندازه‌گیری متریک می‌تواند ۴۲۰ یا ۵۲۰ باشد. این شناسه بیان‌گر استحکام تسلیم است. استحکام تسلیم به مقدار تنشی گفته می‌شود که باعث ایجاد تغییر فرم پلاستیک محسوس شود و مقدار آن تا حد زیادی از طریق اندازه‌گیری‌های تجربی مشخص می‌شود. اصطلاح تغییر فرم پلاستیک، به نوع خم شدن اشاره دارد که تا حدی از خود مقاومت نشان می‌دهد و به سیاق اجسامی همچون چوب به صورت ناگهانی نمی‌شکند.

نوشته‌های برجسته‌ی روی میلگرد، اطلاعات زیادی درباره‌ی آن می‌دهند.
میلگردهایی با استحکام پایین، تنها با سه نشانه شناسایی می‌شوند؛ نشانه‌هایی که تعیین‌کننده‌ی نورد مورد استفاده در ساخت میلگرد، اندازه‌ی میلگرد و نوع فولاد مورد استفاده در ساخت آن هستند. در میلگردهای فولادی با استحکام بالا، از خطوط ممتد برای تعیین درجه‌ی استحکام میلگردها استفاده می‌شود. وجود دو خط موازی ممتد نشان‌دهنده‌ی این است که میلگرد تحت نورد ۷۵۰۰۰ پوند بر اینچ مربع ساخته شده و یک خط نشان می‌دهد که تولید تحت نورد ۶۰۰۰۰ پوند بر اینچ مربع صورت گرفته است.

استحکام تسلیم میلگرد به مقدار تنشی گفته می‌شود که باعث ایجاد تغییر فرم پلاستیک محسوس شود.
در نوع دیگری از طبقه‌بندی میلگردها، آنها را بر اساس سطح مقطع بر حسب میلی‌متر تقسیم می‌کنند. میلگردها اندازه‌های مختلفی دارند که از آنها در موارد مختلفی استفاده می‌شود. میلگردهای کمتر از نمره ۸ میلی‌متر شاخه‌ای نیستند و به حالت قرقره‌ای در بازار وجود دارند که به آن‌ها مفتول هم می‌گویند. میلگردهای نمره ۶ تا ۳۲ در ساختمان‌سازی استفاده می‌شوند و به آن‌ها میلگرد ساختمانی هم می‌گویند. از میلگردهای با سطح مقطع بیشتر هم در برج سازی یا موارد عمرانی مثل پل سازی و سدسازی استفاده می‌شود. به طور کلی میلگردها سطح مقطعی بین ۶ تا ۵۰ میلی‌متر دارند و وزن یک شاخه ۱۲متری از آنها بین ۵ تا ۱۲۰ کیلوگرم متفاوت است.

انواع میلگرد و کاربرد های آن
انواع میلگرد
در کشورهای مختلف، استانداردهای مختلفی برای میلگردها وجود دارد. در ایران، این استاندارد بر مبنای استاندارد روسی تنظیم شده‌است. طبق استاندارد روسی، فولادی که در ایران تولید می‌شود به چهار گروه A1، A2، A3 و A4 تقسیم‌بندی می‌شوند. در ساختار میلگرد عناصر کربن و سیلیسیم بیشترین مقدار و عناصری مثل منیزیم، فسفر و گوگرد به مقدار کمتری وجود دارند. تغییر در نسبت این مواد مخصوصا کربن و سیلیسیم، موجب ایجاد انواع مختلفی از میلگرد با ویژگی‌های مکانیکی متفاوتی می‌شود./ بازسازی

نوع A1 میلگرد ساده است و با نام س-۲۴۰ در بازار شناخته می‌شود. از این نوع میلگرد برای خم کاری و جوشکاری استفاده می‌شود و معمولا میلگردهای شماره ۸ تا ۱۰ از این نوع هستند.
نوع A2 که با نام آج-۳۴۰ شناخته می‌شود، دارای سطحی آجدار است و آج آن مارپیچی یا فنری است؛ به همین دلیل به آن میلگرد آجدار مارپیچی هم می‌گویند. از این نوع میلگرد در مواردی که نیاز به خم شدن میلگرد وجود دارد (مانند ساخت خاموت، رابیتس و تیرچه کرومیت) استفاده می‌کنند.
نوع A3 را هم با نام آج-۴۰۰ می‌شناسند. سطح این میلگرد که با نام جناقی شناخته می‌شود هم آجدار است و آج آن به شکل قفسه‌ی سینه است. موارد استفاده از میلگرد A3 هم مربوط به مواردی مثل ساخت تیرچه سفالی، تیرچه بتنی، اسکلت فلزی، ساخت فوندانسیون و ستون‌ها است. وجود آج در سطح میلگرد باعث افزایش سطح آن و در نتیجه افزایش چسبندگی آن به سیمان می‌شود.
نوع A4 هم با نام آج-۵۰۰ شناخته می‌شود و طرح آج آن یک به صورت هفت و هشتی است و آن را با نام میلگرد آجدار مرکب می‌شناسند.
انواع A2 و A3 در شاخه‌های ۱۲متری و در اندازه‌های ۸ تا ۳۲ ساخته می‌شوند. طبق استاندارهای فولاد سازی ایران و به طور دقیق‌تر طبق استاندارد ۳۱۳۲، استفاده از میلگردهای A2 و A3 برای موارد جوشکاری با قوانین مهندسی مغایرت دارد. نوع دیگری از میلگرد به نام میلگرد حرارتی هم وجود دارد که از نوع میلگرد ۵ و ۶ است و از آن برای کلاف سقف استفاده می‌شود. در جدول زیر می‌توانید مشخصات فنی انواع مختلف میلگرد را ببینید:

قیمت میلگرد
قطر هم یکی دیگر از عوامل طبقه‌بندی میلگردها است که در ایران بر حسب نیاز بازار، انواع میلگرد ها از قطر ۶٫۵ تا قطر ۴۰ میلی‌متر ساخته می‌شوند. طبیعتا با تغییر قطر و تغییر کیفیت ساخت میلگرد، قیمت آن هم تغییر می‌کند. میلگردها را در شاخه‌های ۱۲متری عرضه می‌کنند و هر شاخه‌ی آن بسته به قطر، وزنی در حدود ۲٫۵ تا ۷۵ کیلوگرم دارد. قیمت میلگرد به صورت روزانه در بازار متغیر است.

۱۳۹۷-۸-۲۵ ۱۹:۳۶:۲۳ +۰۰:۰۰